चीन र रुस इरानको पक्षमा उभिँदा विश्व राजनीति सम्वेदनशील मोडमा, तेश्रो विश्वयुद्धको खतरा

काठमाण्डौ । होर्मुज जलडमरूमध्यको विषयलाई लिएर विकसित अन्तर्राष्ट्रिय तनावले विश्व राजनीतिलाई खतरनाक मोडमा पुर्‍याएको छ। संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्मा पेश गरिएको प्रस्ताव चीन र रूसले भिटो गरेपछि शक्ति–सन्तुलन स्पष्ट रूपमा दुई ध्रुवमा विभाजित भएको संकेत देखिएको छ।

सुरक्षा परिषद्मा १५ मध्ये ११ राष्ट्रले प्रस्तावको पक्षमा मतदान गरे पनि चीन र रूसको विरोध र भिटोका कारण प्रस्ताव असफल भयो। पाकिस्तान र कोलम्बिया भने तटस्थ बसे। आवश्यक ९ मत पुगे पनि स्थायी सदस्यको भिटोले प्रस्तावलाई रोकेको हो।

यो घटनालाई विश्लेषकहरूले पश्चिमी गठबन्धन (नेटो) र इरानबीच बढ्दो तनावको प्रत्यक्ष अभिव्यक्ति मानिरहेका छन्। प्रस्तावमार्फत होर्मुज जलडमरूमध्यलाई खुला राख्न अन्तर्राष्ट्रिय दबाब सिर्जना गर्ने प्रयास गरिएको थियो, जसलाई इरानविरुद्धको रणनीतिक कदमका रूपमा व्याख्या गरिएको छ।

सुरुमा प्रस्तावमा बल प्रयोग गर्न सक्ने व्यवस्था (अध्याय ७) राखिएको थियो, जसले स्थिति झन् संवेदनशील बनाएको थियो। चीन र रूसको कडा विरोधपछि उक्त प्रावधान हटाइए पनि अन्ततः उनीहरूले भिटो प्रयोग गर्नबाट पछि हटेनन्।

बहराइनलगायतका राष्ट्रहरूले प्रस्तावलाई परिमार्जन गरेर चीन र रूसलाई कम्तीमा तटस्थ बनाउन खोजेका थिए। तर, अन्तिम क्षणमा भएको भिटोले विश्व राजनीति गम्भीर ध्रुवीकरणतर्फ उन्मुख भएको स्पष्ट संकेत दिएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार चीन र रूसको यो कदमले उनीहरू इरानको पक्षमा दृढ रूपमा उभिएको सन्देश दिएको छ। यसले नेटो राष्ट्रहरू र इरानबीचको दूरी अझ बढाउने मात्र होइन, सम्भावित सैन्य टकरावको जोखिम पनि उच्च बनाएको छ।

होर्मुज जलडमरूमध्य विश्व ऊर्जा आपूर्तिको प्रमुख मार्ग भएकाले यहाँ उत्पन्न तनावले विश्व अर्थतन्त्र र सुरक्षा दुवैलाई असर पार्न सक्छ।

अहिलेको अवस्था हेर्दा विश्व शक्तिहरूबीचको टकराव तीव्र बन्दै गएको छ। कतिपय विश्लेषकहरूले यसलाई “तेस्रो विश्वयुद्धको संकेत” का रूपमा समेत व्याख्या गर्न थालेका छन्, यद्यपि औपचारिक रूपमा यस्तो अवस्था अझै घोषणा गरिएको छैन।

तर, स्पष्ट छ: विश्व अहिले अत्यन्त संवेदनशील मोडमा उभिएको छ, जहाँ एउटा गलत निर्णयले ठूलो द्वन्द्वको ढोका खोल्न सक्छ।

-(अलजजिराको समाचारमा आधारित न्यूज रिपोर्ट)