सुन बजारमा झट्का : भन्सार दोब्बर, तोलामै १५ हजार रुपैयाँसम्म महँगिने

काठमाण्डौ । सरकारले सुन आयातमा लाग्ने भन्सार महसुल एकैपटक दोब्बर बनाएपछि नेपाली बजारमा सुनको मूल्यले नयाँ उचाइ लिन सक्ने भएको छ। आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेटमार्फत अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले सुनको भन्सार महसुल १० प्रतिशतबाट बढाएर २० प्रतिशत पुर्‍याउने घोषणा गरेका हुन्।

सरकारले यसअघि लगाइएको २ प्रतिशत विलासिता कर भने पूर्ण रूपमा खारेज गरेको छ। तर विलासिता कर हटाउँदा हुने राहतभन्दा भन्सार वृद्धिको प्रभाव धेरै ठूलो हुने भएकाले बजारमा सुनको मूल्य उल्लेख्य रूपमा बढ्ने देखिएको छ।

सुनचाँदी व्यवसायीहरूका अनुसार नयाँ कर संरचना लागू भएपछि सुनको मूल्य प्रतितोला करिब १५ हजार रुपैयाँसम्म बढ्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। त्यस्तै चाँदीको मूल्य पनि प्रतितोला करिब ५०० रुपैयाँसम्म बढ्न सक्ने देखिएको छ।

भारतसँगको मूल्य अन्तर घटाउने सरकारको दाउ

अर्थ मन्त्रालयले सुनमा भन्सार बढाउनुको प्रमुख कारण भारतसँगको मूल्य अन्तर कम गर्नु रहेको जनाएको छ। भारत सरकारले हालै सुन आयातमा लाग्ने समग्र करभार उल्लेख्य रूपमा बढाएपछि नेपाल र भारतबीच सुनको मूल्यमा ठूलो अन्तर सिर्जना भएको थियो।

यही अन्तरका कारण सीमावर्ती क्षेत्रमा अवैध कारोबार र तस्करीको जोखिम बढ्न सक्ने निष्कर्ष निकाल्दै सरकारले भन्सार दर बढाउने निर्णय गरेको स्रोत बताउँछ।

उपभोक्तामाथि थप भार

नेपालमा विवाह, व्रतबन्ध, चाडपर्व तथा सामाजिक संस्कारसँग प्रत्यक्ष जोडिएको सुनको मूल्य बढ्दा यसको सीधा असर उपभोक्तामाथि पर्नेछ। विशेषगरी आगामी विवाह सिजन र चाडपर्व लक्षित खरिदकर्ताले बढी मूल्य तिर्नुपर्ने अवस्था आउने देखिन्छ।

पछिल्ला केही वर्षयता अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य लगातार बढिरहेका बेला सरकारले थप कर भार बढाएपछि नेपाली बजारमा सुन झनै महँगो हुने सम्भावना बलियो बनेको छ।

व्यवसायीको पुरानो माग भने पूरा

सरकारले खारेज गरेको २ प्रतिशत विलासिता कर भने व्यवसायीको लामो समयदेखिको विरोधको विषय थियो। तत्कालीन अर्थमन्त्री विष्णु पौडेलले एक वर्षअघि अवैध कारोबार नियन्त्रणको उद्देश्यले यो कर लगाएका थिए। तर व्यवसायीहरूले यसले बजारलाई थप जटिल बनाएको र दोहोरो करको अवस्था सिर्जना गरेको भन्दै हटाउन माग गर्दै आएका थिए।

सरकारले अन्ततः विलासिता कर हटाए पनि भन्सार दोब्बर बनाएकाले समग्र करभार भने बढेको निष्कर्ष व्यवसायीहरूको छ।

बजारमा के प्रभाव पर्ला ?

विश्लेषकहरूका अनुसार सरकारको निर्णयले राजस्व बढाउन सहयोग पुग्न सक्छ। तर सुनको मूल्य अत्यधिक बढेमा वैध आयात घट्ने, माग खुम्चिने तथा तस्करी नियन्त्रणको उद्देश्य उल्टै चुनौतीमा पर्न सक्ने जोखिम पनि रहन्छ।

अहिलेलाई भने एउटा कुरा निश्चित देखिएको छ- बजेटले सुन बजारमा ठूलो हलचल ल्याएको छ र उपभोक्ताले अब सुन किन्न पहिलेभन्दा निकै बढी रकम खर्च गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना हुँदैछ।